Kaplica św. Anny

Renesansowa Kaplica Św. Anny stoi na wzgórzu dominującym od północy nad Pińczowem i zewsząd jest widoczna. Ufundował ją margrabia Zygmunt Gonzaga Myszkowski, aby w ten sposób uczcić i upamiętnić rok jubileuszowy 1600, ustanowiony przez papieża Klemensa VIII. Jest ona wytworem warsztatu florentczyka Santi Gucciego, który najprawdopodobniej był autorem ogólnego projektu kaplicy lub miał wpływ na jego sporządzenie. Gotową kaplicę poświęcił nuncjusz Claudio Rangoni, specjalnie na tę okazję zaproszony. Jest budowlą o charakterze pamiątkowo - kultowym wymurowaną na planie kwadratu, pokrytą kopułą z latarnią, od frontu poprzedza ją analogiczna kruchta o trzech wejściach. Okna kaplicy, pierwotnie duże i okrągłe, obecnie są zamurowane. Wnętrze pozbawione jest prawie ozdób, wyjątek stanowią wiązki owocowo - kwiatowe na gzymsie pod kopułą. W ołtarzyku kaplicy znajduje się marmurowa tablica fundacyjna, a w ścianie kamienna kropielnica z XVII w. Przed frontem świątyni stoi mała kruchta również z kopułą i latarnią. Trzy wejścia do niej ujęte są w kamienne obramienia z rozetkami. Okrągłołukowy portal portal z kruchty do kaplicy zdobią główki aniołków i rozety. Wysokość kaplicy od podstawy do szczytu wynosi 13 m. Budowlę otaczają od wschodu i północy rozmyte pozostałości fortyfikacji bastionowych z drugiej ćwierci XVII w. Stoją tu także kamienne figury św. Pawła, św. Michała Archanioła oraz św. Tekli. Kaplica ta jest pierwszą w Polsce wolnostojącą kaplicą kopułową o przeznaczeniu wyłącznie kultowym. Wystawiono ją w specjalnie wybranym położeniu, aby jej sylwetka była dobrze widoczna z daleka i z każdej strony na dominującym nad miastem wzgórzu. Jednocześnie miała ona tworzyć nowy architektoniczny akcent przestrzenny w sąsiedztwie bliskiego kompleksu zamku Myszkowskich. Kaplica znacznie zaniedbana i zniszczona u schyłku XVIII w. (przepadło wtedy wyposażenie jej wnętrza, odpadły cztery narożne wieżyczki i kamienna latarnia) została przeznaczona w 1783 r. do rozbiórki, lecz doczekała się odnowienia w 1851 r i dalszej restauracji w 1903 r.